Historiek

Van jeugdtheaterfestival naar multidisciplinair kunstenfestival voor kinderen en volwassenen

STORMOPKOMST is een verre erfgenaam van het in 1986 opgerichte Vlaamse jeugdtheaterfestival Signaal en het in 1999 opgerichte Vlaams-Nederlandse Tweetaktfestival. Het Signaalfestival vond afwisselend plaats in verschillende Vlaamse cultuurcentra; het was een initiatief van de Commissie Jeugdprogrammering van de Federatie van Erkende Culturele Centra (Fe-VeCC). Het hoofddoel van deze organisatie was het stimuleren en zichtbaar maken van het stiefmoederlijk behandelde jeugdtheater. Tijdens het Tweetaktfestival, dat afwisselend doorging in Nederland (’s Hertogenbosch) en Vlaanderen (Antwerpen) kon het publiek kennismaken met kinder- en jongerentheater uit beide landen en ver daarbuiten. De algemene leiding van de Vlaamse tak van het festival was in handen van de vzw Festivalitis

Het Tweetaktfestival 2005 was de laatste editie met financiële ondersteuning vanwege de Vlaamse Gemeenschap en de Stad Antwerpen. De vzw Festivalitis vond echter dat er nog steeds nood bleef aan een podiumkunstenfestival voor kinderen en jongeren.

2006 - 2007: Lottogelden en 2008 - 2009: werkingssubsidies voor een tweejaarlijks festival
Artistieke leiding: An Joseph

In het voorjaar 2007 organiseert Festivalitis vzw het eerste kinderkunstenfestival ’Storm op Komst’, in cultuurcentrum De Warande (Turnhout). In 2009 volgt een tweede editie. Beide festivals bouwen grotendeels voort op de verworvenheden van Tweetakt, met als voornaamste focus de presentatie van podiumkunsten. Van in het begin wordt er echter ook ingezet op een sterk expo-luik met zowel gevestigde waarden als opkomend talent in binnen- en buitenland. Maar in een tweejaarlijkse formule is het niet evident om een relatie op te bouwen met je publiek, ondanks het rijk gevulde, gevarieerde en ruim gewaardeerde programma. Bovendien kan je dat doelpubliek (kinderen / jonge gezinnen) slechts gedurende een beperkt aantal jaren aanspreken. Daarom beslist Festivalitis vzw om voortaan een jaarlijks festival te organiseren.

Aangezien het jeugdtheater intussen goed structureel ingebed is geraakt in het Vlaamse kunstenlandschap, verschuift het profiel in de subsidieaanvraag naar een multidisciplinair kinderkunstenfestival.

2010 - 2012: meerjarige werkingssubsidies voor een jaarlijks festival
Artistieke en zakelijke leiding: Veerle Keuppens (2010 en 2011) en Sarah Rombouts (2012)

STORMOPKOMST profileert zich als een multidisciplinair festival, met een belangrijke plaats voor muziek. Het subsidiebedrag op jaarbasis werd slechts lichtjes verhoogd, ondanks de evolutie van een 2-jaarlijks naar een jaarlijks festival, wat de facto op een halvering van de middelen neerkomt. Dit maakt het extra moeilijk om een festival met een nieuw profiel op de kaart te zetten.

Wanneer Veerle Keuppens kort voor het festival van maart 2011 meedeelt dat dit haar laatste festival wordt, beslist de Raad van

Bestuur om een jonge festivalleider aan te werven, die voldoende tijd krijgt om zich in te werken in het brede kunstenveld en die op vrijwillige basis ondersteund zal worden door Marleen Baeten (o.a. hoofdredacteur van Etcetera 1994-2004 en op dat ogenblik voorzitter van Festivalitis vzw). Sarah Rombouts en Marleen Baeten schrijven samen het subsidiedossier 2013- 2016. Hun generatieoverschrijdende samenwerking genereert een grote complementariteit aan kennis en ervaring, een brede artistieke blik, een snelle uitbouw van diverse soorten netwerken en samenwerkingsverbanden. De festivaleditie 2012 wordt verschoven van maart naar november, ook al omwille van de start van Turnhout Culturele Hoofdstad 2012 in maart.

2013 - 2016: meerjarige werkingssubsidies voor een jaarlijks festival
Artistieke en zakelijke leiding: Sarah Rombouts

Het profiel wordt nog meer aangescherpt naar een multidisciplinair kinderkunstenfestival, met een speciale focus op de kunstvormen en disciplines die weinig aan bod komen in de kinderkunstenorganisaties en de reguliere kinderprogrammering van de cultuurcentra: beeldende kunst, mediakunst, muziek, architectuur, interdisciplinaire kunstvormen met één van deze disciplines als vertrekpunt. De professionalisering van het jeugdtheater heeft immers als neveneffect dat de andere kunstvormen minder hun weg vinden in het kunstenaanbod voor gezinnen en scholen.

Het begrip ‘kinderkunstenfestival’ wordt al gauw vervangen door ‘kunstenfestival voor kinderen en volwassenen’. Kinderen blijven het eerste doelpubliek, maar een groot deel van het getoonde werk werd niet speciaal voor kinderen gemaakt. De festivalformule blijkt een laagdrempelige context om werk dat al te gemakkelijk ‘opgesloten’ blijft in een beperkt circuit van werkplaats en/of kunstencentrum te ontsluiten voor een breed publiek van kinderen en volwassenen. Voor deze kunstenorganisaties is het soms verrassend om vast te stellen dat werk dat bij hen in huis gemaakt werd zijn weg ook kan vinden naar een heel jong publiek, zonder artistieke toegevingen te doen.

In 2014 verandert Festivalitis vzw zijn naam in STORMOPKOMST vzw. De avontuurlijke samenstelling van het programma – met een gevarieerd aanbod aan kunstvormen, disciplines en formats, workshops en lezingen – wordt sinds 2014 samengevat in de baseline ‘kijken luisteren denken spelen maken’. Hoewel STORMOPKOMST hoofdzakelijk een presentatiefestival is, investeert het ook - steeds als coproducent - in creatie én is de organisatie in deze beleidsperiode ook motor van een vierjarige samenwerking met partners uit het leerplichtonderwijs, DKO en kunsteducatie.

Grotere focus op spreiding, via structurele samenwerkingen

In het verleden kon STORMOPKOMST zelf niet de spreiding opvolgen van de kunstenaars met wie de organisatie werkte. Toch namen we verschillende initiatieven om de spreiding te bevorderen: d.m.v. uitnodigen van zo veel mogelijk professionelen

uit de kunstensector en cultuurcentra, ook internationaal (via persoonlijke uitnodigingen voor het festival, maar ook d.m.v. het hosten van studiedagen (vb. Collegagroep Jeugd op het festival).

Verschillende coproducties of creatieopdrachten van STORMOPKOMST vonden zo nationaal en internationaal hun weg (Forest Fruit van Naomi Kerkhove; C.a.p.e. Kit van Crew; Nero van Alfredo Zinola en Maxwell MacCarthy; Nu & in de Toekomst van Davis Freeman...

Soms zochten we ook op voorhand actief mee naar partners – ook internationaal – om werk te coproduceren en/of te presenteren (bv. de doorreis van de expo Aandacht! Aandacht! naar C-Mine; presentatie van Working Method in Frascati, Amsterdam en A Corner in the World, Istanbul; presentatie van Still Animals installatie in tanzhaus nrw Düsseldorf...).

Deze manier van werken willen we vanaf 2017 verankeren door ook structurele partners te zoeken. Zo kan werk dat in een huidig landschap weinig speelkansen krijgt, toch vaker hernomen worden. In CC Westrand / Dilbeek vinden we een eerste dergelijke structurele partner, maar ook andere plekken (Bronks ism iMAL en Beursschouwburg / C-Mine / CC Sint-Niklaas / CC Muze Heusden-Zolder / ’t Pact) schrijven intentiebrieven voor een dergelijke samenwerking.

2017 - heden: doorstart?
Artistieke en zakelijke leiding: Sarah Rombouts

Hoewel STORMOPKOMST een positief zakelijk en artistiek advies ontvangt, valt de organisatie bij de nieuwe structurele ronde 2017-2021 uit de boot. Ook de projectsubsidie-aanvraag wordt, ondanks enthousiaste kritieken van de beoordelingscommissie, niet gehonoreerd.

Heel wat plannen en samenwerkingsverbanden worden daarom opgeschort. Maar omdat er op het moment van de bekendmaking van het subsidiebesluit al verregaande engagementen zijn genomen, wordt beslist om zowel de familiedag in CC Westrand /DilbeekalsdeeditievanSTORMOPKOMSTinmaart2017 in de Warande / Turnhout toch te laten doorgaan, weliswaar in kleinere vorm. Alle activiteiten zijn in een mum van tijd uitverkocht.

Na deze tiende editie wordt het personeel van STORMOPKOMST op straat gezet en de organisatie ei zo na ontbonden. Toch blijft bij voormalig artistiek en zakelijk directeur Sarah Rombouts de goesting om dit project verder te zetten. Dat er ook binnen het kunstenveld vraag naar is, blijkt duidelijk uit de reacties en verschillende gesprekken die er na het stopzetten van STORMOPKOMST nog worden gevoerd.

STORMOPKOMST adviseert cc Westrand/Dilbeek bij een nieuwe familiedag (mechaniekjes & muziekjes) in januari 2018 en organiseert een omkaderende activiteit bij een voorstellingenreeks in de Warande /Turnhout in de herfstvakantie van 2018.

In het voorjaar van 2019 ontvangt STORMOPKOMST projectsubsidies van de Vlaamse overheid voor de programmatie van drie activiteiten: een familiedag in CC Westrand, Dilbeek in januari, het installatieparcours UIT HET DONKER II tijdens Winterwarm in de Hoge Rielen in februari, en een festivaldag in de Warande.

Dit is de start van de herlancering van STORMOPKOMST, volgens een groeipad van enkele jaren. Na CC Westrand en de Warande wordt voor het seizoen erna ook C-Mine een belangrijke partner.

(c) Bart Van der Moeren